Op deze pagina:

• Vader van moderne karate
• Van to-te naar kara-te
• Hoan Kosugi
• Shotokan-tijger
• Chinees wordt Japans
• School van Shoto
• Yoshitaka Funakoshi
• Geen eerste aanval in karate

Vader van moderne karate

Gichin Funakoshi (1868-1957), de vader van het moderne karate, wordt geboren in het dorp Shuri van het het eiland Okinawa. Okinawa ligt ten zuiden van Japan. Twee beroemde meesters trainen de nog jonge Funakoshi in twee verschillende vechtkunsten van Okinawa. Anko Asato (1827-1906) leert Funakoshi Shuri-te (vertaling: Shuri-vuist). De tweede meester, Anko Itosu (1831-1915), onderwijst Funakoshi in Naha-te (vertaling: Naha-vuist). De volwassen Funakoshi kiest de beste elementen uit beide streekvechtkunsten, voegt er zijn eigen stijl aan toe en maakt er het Shotokan-karate van.

Van to-te naar kara-te

Kroonprins en latere keizer van Japan Hirohito (ook bekend als Showa-Tenno, 1901-1989), is fan van Gichin Funakoshi. Hij vraagt hem karateles te geven in Japan. De keizer berbaast zich over de eenvoud, effectiviteit en schoonheid van de karatedemonstraties die Funakoshi hem laat zien. Funakoshi vertrekt in 1922 van Okinawa en vaart naar Japan. Hier onderwijst hij Japanners in het klassieke to-te (vertaald: hand van China). Het karate van Funakoshi wordt vanaf 1924 geleerd aan studenten van de universiteit van Tokyo. Andere universiteiten volgen dit voorbeeld en omstreeks 1930 doen bijna alle universiteiten mee aan karateles. Twee jaar later heet karate in Japan voortaan karate do (vertaling: lege hand) in plaats van to-te. De Japanners vinden de naam hand van China namelijk helemaal niets.

Hoan Kosugi

Meester Funakoshi wil na een tijd terug naar Okinawa. De Japanse kunstschilder Hoan Kosugi (1881-1964) en andere leden van de kunstenaarsgroep Tabata Poplar Club vragen Funakoshi in Japan te blijven en aan hen karateles te geven. Dat doet Funakoshi en hij besluit de rest van zijn leven in Japan te blijven lesgeven.

Shotokan-tijger

Hoan Kosugi vraagt Funakoshi een boek over karate do te schrijven. Er zijn nog geen officiële boeken over karate. Daarom, vindt Kosugi, wordt het boek van Funakoshi de tora no maki van karate. Een tora no maki is een officieel geschreven, betrouwbaar en compleet standaardwerk over een bepaald onderwerp. Hoan Kosugi is een beroemd en invloedrijke schilder, en hij belooft Funakoshi dat hij het boek zal vormgeven en een illustratie voor de omslag zal maken als Funakoshi het boek schrijft.  Het boek komt er  in 1922 (en hierna verschijnen nog meer boeken); de titel is: Ryukyu Kempo: Karate. Kosugi schildert een tijger in een cirkel voor de voorkant van het boek. De tekens bij de staart van de tijger staan voor Kosugi’s naam. De kunstenaar kiest de tijger als symbool voor kracht en moed. Bovendien betekent het Japanse woord tora ook tijger. De Shotokan-tijger is hiermee geboren.

Er is nog een tweede verklaring voor het tijgersymbool. Dat verhaal gaat over de wandelingen die de jonge Funakoshi in het pijnbomenbos rond zijn geboortedorp Shuri op Okinawa maakt. Funakoshi heeft de gewoonte om na een zware dag te mediteren op de berg Tarao in dit bos. Hier vindt hij de rust en inspiratie om gedichten te schrijven. De Tarao-berg heeft een smalle bergrug met veel bomen erop. Die rug lijkt op een tijgerstaart. De tijger ‘die nooit slaapt’ speelt ook een rol in de Chinese cultuur. Zo wordt gezegd dat de wakkere Shotokan-tijger symbool staat voor oplettende waakzaamheid van de tijger en de vredige geest van de mediterende Funakoshi op de Tarao-berg.

Chinees wordt Japans

Funakoshi ‘verjapanst’ karate do verder. Hij verandert de namen van de kata (vertaling: schijngevechten): pinan wordt heian, naihanchi wordt tekki en zo verder. Meester Funakoshi oefent zijn leerlingen vooral in het lopen van kata. De standen zijn hoog. Hij  introduceert kihon (basis). Kumite (vechten, sparren) krijgt minder aandacht.

Yoshitaka (Gigo) Funakoshi loopt kata empi (1924).

School van Shoto

Gichin Funakoshi opent zijn eerste karateschool (dojo) in 1939. Zijn leerlingen noemen de school Shoto. Shoto is de naam waarmee Funakoshi zijn gedichten ondertekent. De naam betekent pijnbomen en roept herinneringen op aan het bos op Okinawa. Kan betekent gebouw. Zo ontstaat de naam Shotokan: de school van het huis van Shoto.

Yoshitaka Funakoshi

Funakoshi’s derde zoon Yoshitaka (1906-1945), ook wel Gigo genoemd, neemt het lesgeven van zijn vader over, geholpen door andere karatetalenten.

Yoshitaka geeft het karate van zijn vader meer de vorm die we nu kennen: lage standen, nieuwe traptechnieken (mawashi geri, ura mawashi geri) en kumite. Hij vindt dat iedere aanval en iedere stand moet worden uitgevoerd met alles wat je in je hebt, zodat je – ook als je een mindere dag hebt – nog kracht genoeg hebt om te winnen.

Yoshitaka Funakoshi loopt kata heian godan.

Geen eerste aanval in karate

Gichin Funakoshi sterft op 88-jarige leeftijd in 1957. Zijn volgers bouwen in 1968 een gedenkteken voor hem in de tempel Engaku-ji in Kamakura. De tekens rechts zijn van Funakoshi. de hoofdpriester van de tempel, Asahina Sogen, maakt de tekens links. Hier staat: karate ni sente nashi (er is geen eerste aanval in karate).